Phần thương hàn của Thương hàn tạp bệnh luận: lục kinh biện chứng, phương chứng tương ứng. Lập chuẩn trị ngoại cảm và truyền biến. Nền tảng lâm sàng đạo y và hậu thế phương thư.
Ứng dụng: Học biện chứng lục kinh và phương chứng; cốt lõi lâm sàng.
Trương Trọng Cảnh (張仲景) cuối Hán, lập 六經辯證: 太陽、陽明、少陽、太陰、少陰、厥陰. Phương pháp: 觀其脈證，知犯何逆，隨證治之. Cốt lõi: 表裏寒熱虛實; 汗吐下和溫清補消; phương chứng tương ứng (桂枝湯、麻黃湯、白虎湯, v.v.). 太陽之為病: 脈浮、頭項強痛而惡寒. Phân biệt 傷寒、中風、溫病 trong ngoại cảm. Kết hợp 脈–證–方–藥 thành hệ thống lâm sàng, là “方書之祖” của Đông y ngoại cảm và tạp bệnh.
⚡ Ứng dụng: Dùng để biện chứng lục kinh ngoại cảm, chọn phương dược theo chứng, và làm mẫu mực “phương–chứng” cho toàn bộ lâm sàng Đông y.
🔗 Liên quan: 金匱要略; 黃帝內經素問; 溫病條辨
外感病按可預測的六經階段傳變，每一階段有證候束與對應方證；治療必須「觀其脈證，知犯何逆，隨證治之」。證明：同一病因在不同體質與時點表現不同，故方不對「病名」而對「證態」——證同則方同，證變則方變。這確立了條件—反應的臨床決策邏輯。
1. 把流年災異分為「表—裏—虛—實」階段，勿一開始就用重劑（大補大洩）。 2. 先辨當前主要矛盾（如寒束、熱鬱、虛羸），再選用神策略。 3. 記錄「誤治」類比：錯誤開運（錯行業、錯方位）會製造壞證，需先救誤。 4. 方證對應思維：特定組合（如身弱見官殺混雜）對應固定化解模板。 5. 時機：傳變未深時輕劑截斷，入裏後方可攻補兼施。
較《內經》理論更「臨床算法化」；較《金匱》專注外感時序而非雜病臟腑。其核心貢獻是證候決策樹，故在 BaZi 中最適用於「應期危機管理」，而非先天格局總論。