Phương đoạn cốc (tịch cốc) thuộc hệ Thái Thanh: dùng tùng căn, phục linh và các hoàn dược để tuyệt ngũ cốc, khát thì uống nước. Nối tiếp truyền thống phục khí–tịch cốc của đạo giáo trung cổ.
Ứng dụng: Tham khảo pháp tịch cốc, phục dược thay lương thực trong dưỡng tính.
Kinh phương pháp thuộc Động thần bộ phương pháp loại, 1 quyển, khuyết danh, khoảng Đông Tấn–Tùy Đường. Hệ thống hơn ba mươi pháp Đoạn cốc (tuyệt cốc/khước cốc/hưu lương): không ăn ngũ cốc mà thay bằng phục thực dược thảo để «bất cơ bất khát, trừ bệnh diên niên». Các nhóm chính: phục tùng căn (đông hành tùng căn bạch bì), phục phục linh (tửu tịch, mật hoàn, tùng chi bạch lạp), phục thuật (thành trị thuật nấu cặn nấu lại), phục hoàng tinh (chất tinh chiết nấu hoàn), phục uy nhuệ, phục thiên môn đông (tiên nhân lương), phục cự thắng (hồ ma cửu chưng cửu bộc — phương Bão Phác Tử ghi), tạp mễ mạch, thủ trung kính dị pháp (đại đậu, tùng chi mật lạp). Có mục «Dục hoàn thực cốc giải dược» với quỳ tử thang để giải dược trở lại ăn lúa. Cấm kỵ: phục thuật cấm đào, phục hoàng tinh cấm mai quả, phục thiên môn đông cấm cá chép, phục hồ ma cấm tanh uế.
⚡ Ứng dụng: Dùng làm cẩm nang thực tiễn cho tu sĩ núi/hành đạo khi khan lương: chọn một phương phục thực (phục linh–tùng chi hoặc hoàng tinh–thiên môn đông), tuân thủ cấm kỵ và lộ trình giải dược khi muốn trở lại ăn ngũ cốc.
🔗 Liên quan: 太清金液神丹經; 抱朴子內篇·仙藥; 靈寶五符序
Grain is not merely food but a binding contract with the post-heaven cycle of growth–decay; therefore abstaining from grain is a logical unbinding from ordinary time, not a diet. The text proves that changing the fuel of the body changes the calendar the body runs on, making longevity a problem of metabolism as cosmology.
1) In cultivation periods corresponding to strong 食傷 or 財 overdrive in BaZi, practice graded reduction of “grain-like” stimuli (over-information, over-consumption) rather than pure willpower fasting. 2) Map 斷穀 stages to chart readiness: weak 印/比劫 needs substitution first; strong 印 can attempt higher 服氣. 3) Treat 流年 驛馬、空亡 as windows for metabolic and schedule re-patterning. 4) Never read “stop eating” literally without the text’s logic of fuel replacement—apply the same to habits, not only food.
Unlike single-herb 服食 tracts that prove one agent’s power, 《太清經斷穀法》 proves a structural substitution: the argument is about clocks and contracts, not ingredients. It differs from medical fasting by making cosmology primary and health secondary. Where 《神仙服食靈草菖蒲丸方傳》 specifies a positive substance, this text specifies a negative act that must be filled by a higher positive.